ونفوذ ترهات در غوغاى غافل بىخبر چنان بود كه وقتي على را ضربت زدند مردمى از قبايل معاند كه شنيدند اين حادثه در محراب رخ داده بحيرت گفتند : عجب مگر على هم بمسجد ميرفت ! نزديك بسه قرن بعد أبو بكر صولى در بصره روايتي از فضايل علي ( ع ) نقل كرده بود ومردم بجستجوى أو برخاستند كه خونش بريزند وبناچار تا آخر عمر نهان ميزيست . « 1 » ومعاوية دشمن مسلمانى كه وقتي از اعلاى كفر ، اميد بريد به جيب انباشتن رو به اسلام كرد . خال مؤمنان وكاتب وحى پيمبر ومورد علاقهء وى بقلم ميرفت وهاله‌اى از جلال دروغين به دور وى ميساختند واين اراجيف مدت يك قرن چنان رواج يافته بود كه تا قرنها بعد نفوذ آن از أذهان نرفته بود . مقدسي در قرن چهارم در أصفهان يكى را كه به زهد وعبادت شهرتى داشت ديده بود كه ميگفت معاوية پيمبر مرسل است وچون اين معنى را انكار كرد كار بجاى باريك كشيد واگر قافله بموقع حركت نميكرد جان وى بخطر بود . « 2 » وهمو در جامع واسط يكى را ديده بود كه حديث از پيمبر ميگفت : « روز قيامت خدا معاوية را نزد خويش آورد وچون عروس به مردم بنماياند . » وچون پرسيد معاوية اين فضيلت از كجا يافت ، گفت : « از آنجا كه با على جنگ كرد . » وچون اعتراض كرد بانگ زد بگيريد كه اين رافضي است وأو بزحمت از ميانه سالم جست « 3 » . أبو عبد الرحمن نسائي محدّث معروف وصاحب سنن را در دمشق از فضائل معاوية پرسيدند گفت من كه فضيلتى از معاوية نميدانم ومردم

--> ( 1 ) الفهرست ( 2 ) الحضارة الاسلامية ( 3 ) البد . والتاريخ